Foto röportaj: Ali İPER

Oltu Taşı bitki kök ve gövdelerinin değişime uğramış halidir. Oltu taşı Erzurum’un Oltu ilçesinden çıkarıldığından bu ismi alıyor… Erzurum ve bazı ilçelerinde geçim kaynağı halini alan Oltu taşının çıkarılması ve işlenmesi uzun, zahmetli ve sabır gerektiren bir o kadar da zor işlemlerden geçiyor…

Oltu taşının çıkarılması ve işlenmesi şu safhalardan geçiyor

Oltu taşının çıkarıldığı yerler dik,kayalık ulaşımın zor olduğu bölgelerdir. Durum böyle olunca beraberinde birçok zorluğu da getiriyor.Taşın çıkarılmasında teknolojik araçların kullanımı sıfır denilecek düzeydedir. Oltu taşının çıkarılmasında iş makineleri hiç kullanılmıyor.Zaten ulaşım en büyük sorunların başını çekiyor.Oltu taşının çıkarılması babadan kalma yöntemlerle yapılıyor.Taşın çıkarıldığı tüneller 70-90cm çapında oluyor bu çalışma koşullarını daha da  zorlaştırıyor.Taşın çıkarılması murç,çekiç,kısa saplı kürek ve kazma gibi ilkel yöntemlerle çıkarılıyor.Orada çalışan işçiler her an göçük tehlikesi ile karşı karşıya kaldıklarını söylüyorlar.Çalışanlara Oltu taşının çıkarılmasında ki zorlukları sorduğumda genel de şu görüş hakim oluyor:’’Bir kez o tünellere girin ve görün,taş çıkarma işinin ne kadar ne kadar zahmetli  ve sabır gerektiğini. Orda ki durumu bir kez yaşadınız mı, deseler orada altın var bir daha gitme istemezsiniz’’.Oltu taşının rezervleri bilinmediğinden,çalışanların bazen elleri boş döndüğü de oluyor.Tüneller ya maden çıkmazsa ya da aşırı miktarda su çıkması halinde terkediliyor.

Oltu taşının işlenmesi

Oltu taşı gün yüzüne çıkardıktan sonra iki şekilde işleniyor.Biri torna yardımı ile diğeri de el çarkı ile.

Oltu taşı el çarkı ile işleniyor.

İşlemede şu malzemelere ihtiyaç duyuluyor:Torna,bıçak,keski,zımpara,tebeşir

Odun kömürü, bizzemberek, arda vs… Ocaklardan çıkarıldıktan sonra küçük el tezgahlarında ve atölyelerde işleniyor.

Ve taşa hayat veriliyor…

Uzun,zahmetli ve yorucu çıkarma işleminden sonra Oltu taşı küçük el tezgahlarında ve atölyelere getiriliyor.Oltu taşının yeraltındaki uzun ve sabırlı bekleyişi son buluyor,artık onu yaşama döndürme safhasına geçiliyor. El tezgahlarına gelen Oltu taşları ilk önce keserle kırılıyor .

Keserle küçük parçacıklar haline getiriliyor ve ondan sonra bıçakla şekillendiriliyor.

Bıçakla istenilen forma konulan Oltu taşı,bundan asıl işlemlerden geçiriliyor.

Küçük bir dikiş iğnesi kalınlığında olan bir matkapla deliniyor ve başka bir küçük matkapla açılan delik temizleniyor.Bu işlemin ardından sıra geliyor el çarkına.El çarkı kol gücü ile çalışıyor…

El çarkında artık Oltu taşı isteğe göre şekillendiriliyor.Maharetli ustanın ellerinde taş kendine geliyor ve duyduğu özleme kavuşuyor.   El çarkında yine bir takım işlemler daha bekliyor .

El çarkındaki diğer bir işlemde odun kömürü ile taşın parlatılmasıdır.

Oltu taşı Erzurum yakınlarında çıkarılan bir nevi tebeşir tozuyla zımparalanıyor.Buradaki amaç taşın pürüzlerini gidermektir.

Artık, Oltu taşı ustasının emeğinden de öte bir şey oluyor.İnsan, Oltu taşının çıkarılmasından işlemesine kadar olan safhalara bakınca,bu insanlar en iyisini hakkediyor diye düşünüyor.

Tespih taşı haline getirilen Oltu taşının başka zevkli bir kısmı daha başlıyor.

Sıra geldi tespih taşı üzerinde şekiller ve desenler yaratmaya…Küçük bir makine ile istenilen desenler çiziliyor burada maharet kendini gösteriyor.

Oltu taşı vitrinlerdeki yerini alıyor

Oltu taşı artık vitrinlerde tespih, ağızlık, yüzük, küpe, gerdanlık ,anahtarlık ve hediyelik eşya olarak karşımıza çıkıyor.Oltu taşından en çok tespih yapılıyor, tespih Oltu taşının vazgeçilmezi oluyor. Oltu taşından yapılan tespihler stres giderici özelliğine sahip yine başka özelliklerini de söylemek gerekirse, Oltu taşından yapılan tespihler çekildikçe parlıyor ve daha da sertleşiyor…

Oltu’nun  simgesi  ve  arka  planda Oltu  kalesi

386 kere görünlülendi